HISTORIA PMK cz.3

(strona w jezyku polskim)

TRUDNE CZASY 1980 - 1990
Duszpasterstwo polonijne w Sztokholmie, w ramach PMK przejal ks. Pawel Banot, salezjanin. Byl rok 1983. W Polsce trudny okres po stanie wojennym, represje dzialaczy zdelegalizowanego NSZZ „Solidarnosc" i innych organizacji sprzeciwiajacych sie wladzy PZPR-u. Wiazalo sie to takze z wzmozona „opieka" Urzedu Bezpieczenstwa i wywiadu nad osrodkami koscielnymi i organizacjami polonijnymi poza granicami Polski. Parafie, misje, koscioly rektoralne byly miejscami, przy których (nie wylacznie) skupiali sie dzialacze niepodleglosciowi, represjonowani, uciekinierzy lub zmuszeni do opuszczenia Ojczyzny za dzialalnosc wroga wobec panujacego systemu wladzy w Polsce Ludowej.

PMK starala sie, w ramach skromnych mozliwosci, udzielac pomocy i wspierac organizacje niepodleglosciowe. „W nagrode" ks. Pawel Banot doswiadczal troskliwej opieki nekany odwiedzinami naglych i niespodziewanych „gosci", telefonicznymi pogrózkami, przebijaniem kól samochodu, anonimami i innymi sposobami zastraszania. W takiej sytuacji, w trudnych warunkach kontynuowano prace duszpasterska podejmujac nowe pomysly. Z inicjatywy Polskiego Zwiazku Bylych Wiezniów Politycznych i za sprawa wspólpracy jego przewodniczacej Kazimiery Lenkszewicz (+1994) i ks. Pawla Banota, w 1985 roku odbyla sie historyczna uroczystosc. W kosciele sw. Jana odbylo sie nabozenstwo zwiazane z 4o-leciem istnienia PZbWP, podczas którego odslonieto pamiatkowa tablice upamietniajaca akcje Szwedzkiego Czerwonego Krzyza organizowana pod patronatem hrabiego Folke Bernadotte, przyjecia Polaków, wiezniów obozów koncentracyjnych w Szwecji. Posród róznych pomyslów realizowano takze wspólne wyjazdy rodzin katolickich, przeprowadzano oazy Rodzin, Oazy dla dzieci i mlodziezy (Barnenso, Solforsa, Sagmyra), a takze w 1986 r. zrodzil sie pomysl zorganizowania nauki religii, -katechezy dla dzieci w wieku szkoly podstawowej, z racji powiekszania sie liczby tzw. „emigracji postsolidarnosciowej". Mimo niecheci czesci czlonków „Polskiej Grupy Mlodziezowej", zwiazku polonijnego powstalego w 1974 r. z inicjatywy Teresy i Kazimierza Matuszaków (malzenstwa zasluzonego i oddanego sprawom polonijnym), zwiazku zajmujacego sie uczeniem jezyka polskiego i edukacja kulturalna wsród dzieci i mlodziezy w wypozyczanym budynku szkoly katolickiej w Enskede i mimo konfliktu jaki zaistnial miedzy kierownictwem zwiazku a ks. Pawlem Banotem w 1983 roku, z grupy rodziców zainteresowanych nauka religii powstal zaczyn przynoszacy owoce do dzisiaj. Owoce te maja potrójny wymiar: poglebiaja wiedze o religii katolickiej i rozwijaja wiare, gromadza dzieci polonijne (powstaje miejsce i srodowisko gdzie dzieci nawiazuja znajomosci i przyjaznie) oraz stwarzaja mozliwosci rozwoju jezyka polskiego.

„Polska Grupa Mlodziezowa" znalazla inne miejsce na realizacje swej dzialalnosci. Ks. Pawel Banot i zainteresowani rodzice nie musieli zbytnio zachecac do udzialu w katechezie, o której wiesc rozeszla sie bardzo szybko, a liczba uczeszczajacych rosla w liczbe ze spotkania na spotkanie. Rodzice przywozili dzieci czasami z bardzo odleglych miejscowosci i dzielnic podmiejskich Sztokholmu. Katecheza na poczatku miala miejsce w szkole katolickiej w Enskede, nastepnie w Franska Skolan, w gimnazjum na Kungsholmen a obecnie w Frans Schartaus Gymnasium, na Sodermalm. Zapraszano z Polski kaplanów czasowo wspierajacych prowadzenie katechezy i duszpasterstwo. Wydawano katolicki miesiecznik „Wierze" o tematyce typowo religijnej. Na prosbe bp Hubertusa Brandenburga powstal takie przy PMK „Komitet Wiernych". Jego dzialanosc miala na celu planowanie i organizowanie wraz z duszpaterzem zycia religijnego wsród Polonii sztokholmskiej. Komitet zostal zatwierdzony na o ficjalnym spotkaniu z bp. Hubertusem Brandenburgiern 18.11.1984, w skladzie: p. Jerzy Hawranek, p. Wojciech Tomasik, p. Dario Ujazdowski, p. Bohumir Smejkal p. Irena Ostrowska.

Dzialalnosc duszpasterska i spoleczna rozwijala sie pomyslnie a wspólpraca z innymi organizacjami polonijnymi o rodowodach kombatanckich i niepodleglosciowych byla dobra i wzajemnie sie uzupelniajaca. Posród wielu gosci odwiedzajacych PMK znalazl sie takze Sluga Bozy ks. prof. Franciszek Blachnicki, zalozyciel Ruchu Swiatlo-Zycie, udajacy sie na przymusowa emigracje do Niemiec.
„Donioslym wydarzeniem natury koscielnej - o znaczeniu historycznym - byla w latach powojennych wizyta Prymasa Polski, ks. kard. Józefa Glempa w Szwecji (18-21 maja 1987), na zaproszenie bp-a Hubertusa Brandenburga. Odwiedzil on oprócz Sztokholmu takie Malmo, gdzie odprawil pierwsza msze katolicka od 1529 roku, w kosciele sw. Piotra (niegdys katolickim, obecnie ewangelickim)".
(B. Kurowski, Polacy w Kosciele...)

W 1982 r. aktywna grupa katolików zalozyla Polski Zwiazek Katolicki w Szwecji (Polska Katolska Foreningen i Sverige), dzialajacy w Sztokholmie, w porozumieniu z Polska Misja. Byl on znany z przygotowywania oplatków, wigilii, spotkan i akademii w lokalu KFUM, zbiórek pieniedzy, lekarstw dla rodaków w Polsce i na Wschodzie oraz z przesylania transportów do Polski z odzieza uzywana w trudnych dla polskich rodzin czasach. Najbardziej aktywni dzialacze tego zwiazku po jego reaktywowaniu w 1985 r. to: p. Andrzej Decyl wraz z malzonka, p. Michal Kruczek, p. Sophie Kielbowska, p. dr Zygmunt Stankiewicz, p. Wieslaw Smolenski i p. Jan Potrykus.

Takze przez pewien czas istnial przy kosciele sw. Jana takze chór skladajacy sie z okolo 30 osób, upiekszajacy spiewem msze sw. i wspólne spotkania. Rózne zródla wskazuja na duza aktywnosc Polaków zamieszkujacych Sztokholm i okolice w latach 1980-90, skupionych w organizacjach koscielnych i swieckich, zwlaszcza w Polskim Komitecie Pomocy, Zwiazku Bylych Wiezniów Politycznych, Radzie Uchodzstwa Polskiego.
W 1988 r. Polska Misja wzbogacila sie o nowego kaplana - ks. Czeslawa Nenikowskiego, bylego misjonarza z Chile. Dzielil swoja sluzbe kaplanska miedzy Polaków i grupy hiszpanskojezyczne, za które byl odpowiedzialny decyzja kurii biskupiej. Widzac potrzebe gromadzenia mlodziezy polonijnej zorganizowal dla nich zwiazek Polska Unga Katoliker i Sverige. Przyjaznil sie takze z polskimi harcerzami i po podziale Zwiazku Harcerstwa Polskiego w Szwecji, w 1991 roku na dwie organizacje, zostal kapelanem jednej z nich noszacej nazwe - Niezalezny Hufiec Harcerstwa Polskiego „Lesna Szkólka - Kaszuby". W roku 1988 prace w PMK rozpoczal ks. Marian Chojnacki, a w 1989 ks. Bogdan wegnerowski.
Rok 1989 przejdzie do historii Kosciola katolickiego w Szwecji z pewnoscie jako jeden z wazniejszych. W tym roku odwiedzil kraje skandynawskie Ojciec Swiety Jan Pawel II. Dla Polaków bylo to wydarzenie, które napelnialo nadzieja, optymizmem i radoscia podczas przebywania na obczyznie. Ojciec Swiety odwiedzil Sztokholm, gdzie modlil sie i spotykal z wiernymi w katedrze katolickiej sw. Eryka, sprawowal msze sw. w Globen, na zamku królewskim spotkal rodzine królewska. Nastepnie udal sie na spotkanie ekumeniczne do katedry w Uppsali, odwiedzil uniwersytet ufundowany przez Watykan bulla papieska w 1473 roku, gdzie wyglosil przemówienie do srodowisk nauki i kultury. Odwiedzil takze Vadstene, gdzie znajduja sie relikwie sw. Brygidy Szwedzkiej. Tam modlil sie przy jej trumnie, a nastepnie spotkal sie z okolo dwutysieczna grupa mlodziezy skandynawskiej. Po spotkaniu, jako symbol i pamiatke rozwazanego tematu „Drzewo zycia", zasadzil przy zamku w Vadstenie maly jesion, nawiazujac do szwedzkiej tradycji mówiacej, iz jesion jest symbolem prawdziwego zycia.
W dniu 01. 04. 1991 kierownictwo duszpasterstwa polonijnego w Sztokholmie przejal ks. Bogdan Wegnerowski. Glównymi przedstawicielami Rady Osób Swieckich w tym czasie byli: p. Andrzej Decyl, p. Wojciech Tomasik oraz p. Irena Ostrowska. W tym tez roku ordynariusz diecezji sztokholmskiej Kosciola katolickiego bp. Hubertus Brandenburg, dokonal zmian organizacyjnych Polskiej Misji Katolickiej w Szwecji. Zbieglo sie to z przejsciem na emeryture ks. Czeslawa Chmielewskiego, rektora odpowiedzialnego od lipca 1945r (j.w.) za organizowanie duszpasterstwa polonijnego w Szwecji. Utworzono wiec trzy osrodki PMK w Malmo, Goteborgu i Sztokholmie, rózniace sie od siebie kilkoma aspektami. Placówka sztokholmska pozostala organizacyjnie niezalezna od struktur parafialnych. juryzdykcyjnie podlega biskupowi ordynariuszowi, a terytorialnie parafiom, terenie których prowadzone jest duszpasterstwo: parafii sw. Eugenii, prowadzonej przez OO. Jezuitów z racji usytuowania protestanckiego kosciola sw. Jana, a takze parafii katedralnej, z racji polozenia kaplicy Milosierdzia Bozego. Dwa pozostale osrodki duszpasterstwa polonijnego zostaly wlaczone i podporzadkowane parafiom, w ramach których funkcjonuja.

Byl to czas wielorakich przemian dokonujacych sie w naszej Ojczyznie. Realizowano postulaty i uzgodnienia porozumien „Okraglego Stolu", zaczynano wprowadzac demokratyczne zasady funkcjonowania panstwa, powiekszal sie pakiet swobód i praw obywatelskich. Rozpoczeto takze proces otwierania granic rozwijajacy sie powoli od lat 70-tych - co wiazalo sie oczywiscie ze zwiekszonym ruchem emigracyjnym do Europy Zachodniej, takie w kierunku Królestwa Szwecji. Dla PMK oznaczalo to zwiekszenie frekwencji w kosciolach i koniecznosc sprostania wyzwaniom duszpasterskim. Rosla ilosc osób regularnie przystepujacych do sakramentów swietych, przybywalo dzieci na katechezie - a wiec nalezalo powiekszyc liczbe katechetów. Pojawialy sie mlode pary proszace o przygotowanie do sakramentu malzenstwa, rozwijano duszpasterstwo ludzi chorych i samotnych, czesto pozostawionych samym sobie przez rodziny w domach starców lud pojedynczych mieszkaniach. Dla osób tych Kosciól stawal sie jedyna, przyslowiowa „deska ratunku" i mozliwoscia kontaktu z kimkolwiek. Dla chetnych, oprócz stalych nabozenstw organizowano spotkania modlitewne, wieczory przy kawie na tematy religijne i emisje filmów. Aktywna dzialalnosc i starania ks. Bogdana Wegnerowskiego doprowadzily do utworzenia regularnej wspólnoty zakonnej salezjanów polskich w Sztokholmie, w 11. 06. 1992 roku (istnieje takze wspólnota salezjanów niemieckich, prowadzacych para fie w Sodertalje, niedaleko Sztokholmu).

W 1993 r. ks. Czeslaw Nenikowski powrócil do Polski, a kilka miesiecy pózniej przybyl nowy kaplan - ks. Zdzislaw Lepper, skierowany do pracy w organizacji mlodziezowej o nazwie Svenska Unga Katoliker, jako duszpasterz mlodziezy polskiej w Szwecji. Dzieki temu katolicka mlodziez polska zyskala nowego opiekuna i reprezentanta wobec innych organizacji mlodziezowych Kosciola katolickiego. Jego
dzialalnosc polega na organizowaniu róznych spotkan, wyjazdów na pielgrzymki, ekumeniczne spotkania Taize w róznych miastach Europy, wyjazdach na Swiatowe Dni Mlodziezy, przeprowadzanie rekolekcji w duchu sw. Jana Bosko, a wszystko po to, aby przekazywac prawdy dotyczace Ewangelii i stwarzac warunki do rozwoju osobowego i duchowego.